NVBS Actueel - maart 2023

Op 24 maart 2023 verscheen weer een uitgave van NVBS Actueel, de nieuwsbrief van de NVBS. Een abonnement op deze interessante maandelijkse nieuwsbrief is gratis, ook voor niet-leden.

In dit nummer staat een artikel van mijn hand over het Nederlands Transport Museum, dat nu tijdelijk gesloten is in afwachting van de verhuizing naar een andere locatie.

 
Lees mijn bijdragen aan NVBS Actueel

Buys Ballot en het dopplereffect

De muurschildering Prof. Buys Ballot onderzoekt het dopplereffect is in Utrecht te zien bij de spoorwegovergang in de Burgemeester Reigerstraat, vlakbij het Spoorwegmuseum. Het werk is in 2019 gemaakt door kunstenaarscollectief De Strakke Hand, dat in Utrecht al meer muurschilderingen heeft gemaakt. 

Buys Ballot is de grondlegger van de meteorologie. In 1854 richtte hij het KNMI op. Dat werd gevestigd in Sonnen­borgh, de huidige Sterrewacht in Utrecht, en verhuisde later naar De Bilt. 

 In 1845 deed Buys Ballot een experiment gebaseerd op een beschrijving van de Oostenrijkse natuurkundige Doppler. Die schreef dat beweging invloed heeft op de toonhoogte van geluid, maar Buys Ballot geloofde dat niet. Hij liet een trein rijden tussen Utrecht en Maarssen en zette daar enkele hoornblazers op. Zelf stond hij als toehoorder langs de spoorbaan. Het experiment toonde aan dat het doppler­effect wel degelijk bestaat. 

 De trein en de omgeving zullen er trouwens heel anders uit hebben gezien dan op de muurschildering. De bij het experiment gebruikte locomotief was van de NRS: een 1A1-machine die in 1843 door Sharp en Roberts was gebouwd. Op de muur­schildering zien we echter een Crampton-locomotief uit pakweg 1860 die nooit in Nederland heeft gereden. En tussen Utrecht en Maarssen lag in 1843 nog geen dubbelspoor. Maar het gaat hier natuurlijk om het leuke plaatje. 

Het experiment van Buys Ballot is in 2023 opnieuw uitgevoerd in het programma Jekels Jacht. Wetenschapsjournalist Diederik Jekel regelde een stoomtrein bij de ZLSM en liet daarop een trompetspeler meerijden. En inderdaad: het doppler­effect bestaat nog steeds.

Gepubliceerd in NVBS Actueel van februari 2023.

Zie ook Prof. Ornstein onderzoekt de toevalsbeweging

NVBS Actueel - februari 2023

Op 24 februari 2023 verscheen weer een uitgave van NVBS Actueel, de nieuwsbrief van de NVBS. Een abonnement op deze interessante maandelijkse nieuwsbrief is gratis, ook voor niet-leden.

Lees mijn bijdragen aan NVBS Actueel

NVBS Actueel - januari 2023

Op 27 januari 2023 verscheen weer een uitgave van NVBS Actueel, de nieuwsbrief van de NVBS. Een abonnement op deze interessante maandelijkse nieuwsbrief is gratis, ook voor niet-leden.

Lees mijn bijdragen aan NVBS Actueel

NVBS Actueel - december 2022

Op 23 december 2022 verscheen weer een uitgave van NVBS Actueel, de nieuwsbrief van de NVBS. Een abonnement op deze interessante maandelijkse nieuwsbrief is gratis, ook voor niet-leden.

Lees mijn bijdragen aan NVBS Actueel

NVBS Actueel - november 2022

Op 25 november 2022 verscheen weer een uitgave van NVBS Actueel, de nieuwsbrief van de NVBS. Een abonnement op deze interessante maandelijkse nieuwsbrief is gratis, ook voor niet-leden.

Lees mijn bijdragen aan NVBS Actueel

Werkspoor: de Amsterdamse jaren

In een vorig artikel schreef ik over het Museum van Zuilen, dat onder andere aandacht besteedt aan de Werkspoorfabriek in Utrecht. Maar de geschiedenis van Werkspoor begon, en eindigde, op Oostenburg in Amsterdam.

Lees mijn artikel in NVBS Actueel, oktober 2022.